Temos o pracer de anunciar que a páxina oficial en galego de Xavier Alcalá foi albergada en Blogaliza, sumándose deste modo á máis importante rede blogues do país:

En galego

En castellano

In English

Hotel que foi centro de relaxo do Chapitas (Trujillo, o das medallas). Moita clientela mulata clara, enxoiada, a falar francés; empregados máis escuros a falar crioulo. Jean, o das hamacas, di que a República Dominicana está chea de haitianos, ricos e pobres. Alén da raia debuxada no mapa había dez millóns de persoas que foron destruíndo a natureza ata crearen un deserto. Aquén viñeron tres millóns (¿será posible?) despois do terremoto. Entre dominicanos vagan eses tres millóns, máis escravizados que nunca.

Santo Domingo, rúa El Conde: dunha obra saen homes negros cubertos de xeso branco. Seica traballan polo que lles dan; e, se protestan, ¡fóra! Porque non teñen papeis. Aquí os haitianos pobres non existen. Nos tempos do Trujillo traíanos para as zafras da cana e botábanos ao terminaren. Como se resistisen, ¡tiro! Din que o Chibo Chapitas matou máis de sesenta mil (¿será posible?).

Catrocentos dólares ata Port-au-Prince e volta; máis o visado na fronteira; máis o que haxa que dar de retorno, porque, despois de ver a destrución e os campamentos, cómpre ir untando as patrullas que non deixan volver a territorio dominicano.

O taxista fora camioneiro. Levando cemento dunha ONG para a reconstrución, secuestrárono do lado haitiano. Os captores esixiron dez mil dólares por el e o vehículo; a ONG pagou o rescate; puido volver co camión, mais baleiro porque o cemento desaparecera… «Haití é imposible», resume con voz de chumbo, sen dar opción á esperanza. «Fágame caso: imposible». (La Voz de Galicia, 9/11/2010)

En The Voyage of the Beagle Darwin describe «paisaxes eternas», polo invariables, como son as paisaxes andinas do litio. Desde o Alto Perú á Patagonia, alá onde sol e vento arrasen, xorden os «salares». Mascando coca ou sorbendo mate, das alturas da Puna ás depresións do Chubut mal se atura o brillo do sal nos lagos secos. Os «padres adelantados» do século XVIII quixeron monopolizar a súa extracción para pagaren as misións, e daquela non imaxinaban o automóbil eléctrico…

Bruxelas, xuntanza ao máximo nivel sobre I+D+i para «bioeconomía»: todo renovable, coches eléctricos no programa. Nos descansos fálase da «guerra do litio», das reservas do mineral, da riqueza da Arxentina que ten de todo: petróleo, gas… e sales de litio, agora tan importantes. Vai haber unha guerra mineira por culpa das baterías dos coches.

Pero, ¡ollo!, que na conferencia se está a falar xa de acumulación de electricidade en baterías de substancias renovables, non de minerais «eternos». Si, mais, en canto se investiga neses acumuladores, o coche eléctrico anda nas rúas.

Acéptese o feito con parabéns no outono do 2010. Ora, esíxase dos fabricantes de coches unha «normalización proxectiva de baterías intercambiables» para que a guerra sexa só comercial. Lémbrese o acontecido coas memorias de ordenador: como medraban en capacidade mentres minguaban de tamaño. E téñase en conta que un coche eléctrico custa moitísimo máis, e ha de durar moito máis, que un ordenador. ¿Ou non imos cara á bioeconomía sostible? (La Voz de Galicia, 7/10/2010)

Nota telegráfica, case sen metadatos: La Voz ocupouse do Congreso da Fitce, máximo organismo colexial das telecomunicacións europeas; tamén, da Noite Galega das Telecomunicacións. Fixo xornalismo.

Mais velaí a intrahistoria: o Congreso desenvolveu as xornadas técnicas en inglés. As benvidas e discursos do Congreso e a Noite fixéronse en galego, con tradución escrita ao inglés. A peculiaridade lingüística de Galicia levantou admiración e curiosidade entre os visitantes de alén dos Pirineos. Os cataláns aplaudírona. Boa parte dos outros españois, tamén.

Mais houbo un núcleo duro madrileño que se ofendeu. Na cea da Noite escoitáronse frases ao xeito de que Galicia vive de moca por conta de Madrid pois non ten empresas, só vellos. Ninguén fala galego. O galego é un dialecto do español. Non se debe dicir «castellano» senón «español». Se España fose un país serio, faríase como en Francia: non ficaría nada de dialectos. Os dialectos só se manteñen porque os pagan «las autonomías».

O curioso é que a voz máis alta dos madrileños ofendidos fose dunha rapaza republicana. Curioso tamén que a ofensa se producise logo dun continuo agasallo de manxares e viños da terra. Convidados cheos coma pipos na Marisquería de Madrid largaron a lingua a pacer para irritaren os indíxenas: seica -dixeron- sectores industriais galegos coma o da alimentación, o téxtil, o enerxético ou o propio das TIC nada son. E, como dato final, ningún dos gozadores de vieiras sabía o nome castelán do molusco: venera. (La Voz de Galicia, 16/09/2010)

Hai pouco La Voz publicaba unha gran nova no eido tecnolóxico: un avión con piloto voara 26 horas propulsado por enerxía eléctrica. Quen voe a Bruxelas ha ver no aeroporto a maqueta desa marabilla e anuncios de células fotovoltaicas da compañía Solvay, que pagou a aventura.

Quen pasee por Bruxelas, logo dará no emblemático Hôtel Métropole. Alí, ao pasar do café á recepción, está a foto famosa que reúne as grandes cabezas europeas da Física e a Química do século XX (Einstein, ben recoñecible). Ernest Solvay, que xuntou tales sabios, non só se fixo inmensamente rico coas súas empresas químicas senón que se preocupou porque ás Ciencias non lles faltase o fundamental: diñeiro. Ido deste mundo, deixou para a posteridade institutos, escolas superiores, unha fundación e un espírito: o de vencer dificultades investigando e aplicando o coñecemento científico…

De novo na rentrée do Impaís, escóitase o laio eterno das universidades e os investigadores: faltan cartos. Mais non pensemos que o problema, por ser agudo en Galicia (en xeral, en España), non é común a todo o mundo. De feito, existe un Foro Europeo sobre Filantropía e Financiación para a Investigación que se vai reunir en decembro. Con todo, volvendo ao caso galego, ¿como non xorde aquí ningún Solvay? Galicia ten industrias que xeraron capitais comparables ao do magnate belga. O raro é que ninguén se queira ver perpetuado en inventos coma o do avión fotovoltaico, cando a vaidade creadora voa moito máis alto que o diñeiro. (La Voz de Galicia, 31/08/2010)

No último número da revista Grial , Fernando Venâncio escribe encol de «Uma nova proposta portuguesa para o léxico galego»; mais quen vaia á procura da «lusificación do galego» nese pequeno ensaio non vai achar o arranxo que algúns soñan, senón un conxunto de suxestións cheas de respecto, feitas por que coñece a fondo a lingua que se fala desde Burela a Tui.

O profesor Venâncio, nado nas ribeiras do Guadiana, formado en terras bracarenses e lisboetas, doutorado na Holanda, sabio nas formas do neerlandés, pode deixar de boca aberta a moita xente. Bate nos gramáticos da Lusofonía por esqueceren unha lingua común galego-portuguesa ata fins da Idade Media, di que Rodrigues Lapa estaba errado cando propuña o portugués como forma superior do galego culto e malla en Saramago, castelanizante ata a medula, mesmo ata tocar na sintaxe. Coidado con quen pode proporcionar un dos maiores praceres intelectuais da capital dos Países Baixos: o de camiñar ao longo dos canais remexendo na lingua común de tantos pobos en Europa, África, Asia e América. Venâncio é un suxeito chocante.

Mais quérelle moito a Galicia, e emociónase cando descobre como no galego se preservou o que en portugués se entregou ao castelán (por exemplo, ‘treito’ por ‘trecho‘ ). Considera o galego no cerne do galaico-portugués, e no seu longo artigo en Grial fala de «Um enxebrismo internacional»…

Agora cómpre que se lle entenda o concepto e que se saiba realizar. Por falta de consello non ha ser: velaí un amigo en Amsterdam. (La Voz de Galicia, 27/08/2010)

No pasado xuño, entre os actos xacobeos, viviuse en Compostela o encontro de literatura de viaxes LITVI. Nunha mesa redonda falouse do contraste de Peregrinação e Historia Trágico-Marítima con Viagens na minha terra , do exótico co inmediato.

A Consellería de Cultura mantén unha iniciativa, Letras Vivas, que fomenta as viaxes dos escritores pola terra que lles dá a substancia literaria. Os encontros cos lectores son un exercicio de aprendizaxe.

Por exemplo, unha señora en Dodro comentoulle a un narrador que as novelas veñen sendo coma as tortillas: «Saen ben cando patacas, ovos e aceite son bos e se sabe dar volta á mestura na tixola».

Nas festas de Melide houbo encontro de Letras Vivas, encol de cadernos e crónicas de viaxe, textos ad hoc e novelas baseadas no viaxado. Serviu para aprender sobre a ignorancia de certos peregrinos a Santiago: «¡Mira cómo habla!», exclamaban ao escoitaren o discurso da alcaldesa na feira do libro, pois quizais descoñecesen que o galego existe.

Melide deu para conversas ricas. Falouse do experimento de pór unha rapaza brasileira, que descoñecía a existencia do galego, nunha casa onde só se falaba a lingua do país. Resultado: a moza «adorou». E tamén sobre o apelido Porca, ofensivo ao parecer. Un lingüista desas terras belas deu solución: é toponímico, de lugar de porca, mais non femia do porco senón brétema. Hai veigas sombrías que levan ese nome porque nelas se manteñen os vapores… Unha vez máis pagou a pena penetrar no Impaís cheo de cultura. (La Voz de Galicia, 11/08/2010)

Dicía o Jorge Amado que el era «um branco da Bahía», pondo en dúbida así que non tivese algo de negro. E á Bahía Mulata de Todos os Santos foi procurar paz definitiva un dos pretos máis castigados da africanidade americana, Carlos Moore.

Moore procede do grao inferior da escala racial cubana: «negrito pichón», fillo de inmigrantes de Xamaica. No lugar onde naceu, crioulos e «gallegos» eran primeiros, «guajiros» (labregos descendentes de español) despois; e aí comezaba a batalla: quen era máis claro entre os mulatos. Na base da pirámide social ficaban os negros, mesmo tendo máis posibles que un guajiro.

Carlos Moore tivo a sorte de emigrar a Nova York, onde entrou en contacto co «Black Power». A súa mentora foi Maya Angelou, musa «afro» de tanta arte. Nesa altura triunfou o Fidel e o Carlos volveu a Cuba, cheo a ansias revolucionarias. O Comandante decretara que no país xa non había máis racismo. Mais a dignidade do Moore levouno a denunciar que nada mudara; e daquela foi enviado a un campo de reeducación. Despois foi tratado como un «gusano» máis… ata acabar nun exilio militante, exemplar, por medio mundo.

Co tempo, feito figura de proxección internacional, intocable, volveu a Cuba; para comprobar como compañeiros seus de protesta contra o racismo revolucionario acabaran no manicomio ou no suicidio…

Ben, fronte ás propostas de lectura «light» do verán, unha alternativa que xa dera Juan Goytisolo hai meses. Léase: «Pichon, Race and Revolution in Castro’s Cuba». Inesquecible. (La Voz de Galicia, 7/08/2010)